บุญประจำปีบ้านคำเดือย

แห่กองบวช หรือแห่เม็ง

บ้านคำเดือยในแต่ละปี ช่วงสงกรานต์ เดือนเมษายนจะมีบุญประจำปี จะมีการจัดกองบุญ หรือกองอัฐบริขาร ลูกหลานภูไท ที่มีอายุครบ 20 ปีเต็ม ก็จะมีประเพณีการบวชเพื่อทดแทนคุณมารดา บิดา ของตน ก่อนที่จะไปมีครอบครัว เพราะคนภูไทถือว่าชายใดที่ผ่านการบวชเรียนเขียนอ่านมาก่อน ชายผู้นั้นก็จะมีความเป็นผู้นำที่มีคุณภาพ รู้จักศีลธรรม รู้ผิดรู้ถูก สอนตนเองและคนอื่นได้
ก่อนเข้าพีธีการบวชก็จะมีพิธีขานนาค (ใส่นาค) หมายถึง เป็นผู้ที่ นุ่งขาวห่มขาว และปฏิบัติตนให้บริสุทธิ์ ทั้งกายและใจเพื่อให้พร้อมที่จะเขาพิธี บรรพชาเป็นสามเณร แล้วก็บวชเป็นพระภิกษุต่อไป

วัฒนธรรม/ประเพณีภูไท

ประเพณีเหยียบหัวหมูล้างดิน (ล้างทิน.มลทิน)

วัฒนธรรมประเพณีของคนภูไท เท่าที่ผู้เขียนได้ ถูกอบรมสั่งสอนมา ก็จะยึดหลักความถูกต้องในทุกๆเรื่อง จะเน้นในเรื่องไม่ให้ทำผิดศีลธรรม โดยเฉพาะศีลห้า ที่ทุกท่านรู้กันดี ผู้เขียนเป็นผู้ชายก็จะมีความทรงจำในคำสอนของผู้หลักผู้ใหญ่ คือ ไม่ให้ไปผิดลูกเขาเมียใคร ผู้เฒ่าผู้แก่ ก็จะคอยสั่งสอนลูกหลานให้อยู่ใน ม่านประเพณี ในเรื่องชู้สาว เพราะอาจจะทำให้ผิดผีได้ ผิดผีในที่นี้คือ ผิดประเพณีการปฏิบัติที่ดีงามของบรรพบุรุษ คือ เจ้าปู่แห่งหมู่บ้านนั้นเอง ถ้าทำผิดแล้วก็อาจก่อให้เกิดเหตุภัย ขึ้นต่อผู้คนในหมู่บ้าน